دوفصلنامه علمی - اطلاع رسانی نگاه - شماره ۲۵
- سید محمد حسین طباطبایی
- بازدید: ۱۲
نگاه؛ دو فصلنامه علمی - اطلاع رسانی مدرسه شهیدین (ره)
سال سیزدهم، شماره ۲۵ – پاییز و زمستان ۱۴۰۴
شناسنامه:
صاحب امتیاز: مدرسۀ شهیدین بهشتی و قدوسی
مدیر مسئول: سید محمد رضا طباطبایی
به کوشش معاونت پژوهش مدرسۀ شهیدین
سردبیر: یحیی گوهری بخشایش
دبیر اجرایی: عباس اکبری
هیئت تحریریه (به ترتیب حروف الفبا): محمد بختیاری، سید مرتضی خاتمی سبزواری، مهدی خیاط‌زاده، سید مرتضی طباطبایی، رضا عندلیبی، یحیی گوهری بخشایش، قاسم محبی
ویراستار: سید محسن صفایی
بازبینی و طراحی: هادی عبدالمالکی
شماره مجوز از شورای پژوهش حوزه علمیه قم: 05/08/402/م مورخ 12/12/1402
نشانی: قم، میدان معلم، خیابان سمیه، خیابان شهیدین، پلاک ۹۳
کد پستی: ۳۷۱۵۶۹۷۶۳۴
تلفن ثابت: ۳۷۷۳۸۸۸۱-۰۲۵
تلفن همراه: 09127526874 (سردبیر)
رایانامه: این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مقالات:
۱. استقبال القبلة للصلاة في الأماکن المختلفة
غلامرضا فتح‌الهي - صفحه ۷ تا ۲۵ | دانلود مقاله PDF
چکیده:
إنّ المسلمين الذين يعيشون في أماكن مختلفة ملزمون باستقبال القبلة خمس مرّات يوميًا على الأقلّ حتى تصحّ صلاتهم. ولايتأتّى ذلك إلّا بعد البحث في تحديد قبلة جميع الأمكنة الممكنة، من داخل الحرم وخارجه، ومن الجبال والأسرّة (تحت الأرض) وما شابه ذلك. ويتضمّن البحث روايات وآراء متضاربة للفقهاء في تبيين معنى استقبال القبلة من مكان إلى مكان آخر، ممّا يُنشّط ذهن الطالب في التفقّه عبر هذه التحليلات. وقد تناول المقال دراسة الأقوال والأدلّة المتعدّدة بالفحص الشامل في المصادر الفقهية، سعيًا للوصول إلى القول الأصحّ، ليتّضح بذلك وظيفة المصلّي، وتتقوّى مدارك الناشئين في الفقه. وتوصّل المقال ـ بعون الله تعالى ـ إلى بيان جهة القبلة في الأماكن المختلفة، بدءًا من داخل الكعبة ووصولًا إلى خارج الكرة الأرضيّة.
۲. نطاق «السبق الشرعي» في المنافسات الرياضية المعاصرة
علي حيدري حسین‌آبادي - صفحه ۲۷ تا ۴۱ | دانلود مقاله PDF
چکیده:
المقالة تتناول دراسة حدود ومجال «السبق الشرعي» في المنافسات الرياضية المعاصرة، وتهدف إلى بيان الموقف الفقهي من الصور المستحدثة لهذه المنافسات التي طرأت عليها تحوّلات مفهومية ووظيفية في العصر الحديث. اعتمدت الدراسة على المنهج الوصفي ـ التحليلي، مستندةً إلى النصوص الشرعية، وآراء الفقهاء من مدرسة الإمامية، مع تحليل واقع الرياضة المعاصرة وما طرأ عليها من تطوّر تقني ومؤسساتي. وقد تمّ تصنيف المواقف الفقهية إلى أربع اتجاهات رئيسة، ثم جرت موازنتها مع خصائص المنافسات الراهنة من حيث الغاية، الوسائل، والتأثيرات. كشفت نتائج البحث أنّ السبق الشرعي لايشمل كل صور المسابقات، بل ينحصر فيما يحقّق الغرض الأصلي من تشريعه، أي الإعداد والاستعداد لمواجهة العدو ورفع القدرة الدفاعية. أما المنافسات ذات الطابع الترفيهي أو الاستعراضي، أو تلك التي انفصلت غاياتها عن البعد العسكري، فلاتدخل في دائرة الجواز الشرعي لعقد السبق. وبذلك خلصت الدراسة إلى أنّ معيار القبول الفقهي لهذه المنافسات يتوقف على مدى اتّصالها المباشر بالجهوزية القتالية وتحقيق مقاصد الشريعة في الدفاع والردع.
۳.بررسی ادله اثبات و نفی نکاح معاطاتی در فقه امامیه
علی‌محمد خانی سانیج - صفحه ۴۳ تا ۶۵ | دانلود مقاله PDF
چکیده:
نکاح معاطاتی، به‌عنوان یکی از مباحث نسبتاً مهجور در فقه امامیه، ناظر به تحقق عقد نکاح بدون انشای لفظی و صرفاً بر پایه تراضی عملی و افعال دالّ بر قصد ازدواج است. این مسئله، به‌رغم آنکه در عمده آثار فقهی صراحتاً طرح نشده، اما با استناد به برخی قواعد عام فقهی و آیات مربوط به عقود، از سوی شماری از فقیهان معاصر مورد توجه قرار گرفته است. در مقابل، مشهور فقهای امامیه، تحقق نکاح را منوط به صیغه لفظی دانسته و معاطات را در این باب کافی ندانسته‌اند. پژوهش حاضر، با رویکردی تحلیلی و بر پایه منابع معتبر فقهی و اصولی، به بررسی دیدگاه‌های موجود در این‌زمینه پرداخته و تلاش کرده است ضمن مفهوم‌شناسی دقیق موضوع، به تحلیل مستندات هر دو دیدگاه بپردازد. روش تحقیق در این نوشتار، توصیفی ـ تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای و روش اجتهادی است.
۴. بازخوانی مبانی فقهی مالکیت رمزارزها بر پایه اصول استنباط در فقه امامیه
محمدجواد ملکوتی - صفحه ۶۷ تا ۹۲ | دانلود مقاله PDF
چکیده:
با گسترش روزافزون فناوری‌های نوین در عرصه دادوستد، پدیده‌هایی مانند رمزارزها به‌عنوان ابزارهایی نوظهور در تبادل ارزش مورد توجه قرار گرفته‌اند. مسئله مالکیت این دارایی‌های دیجیتال از دیدگاه فقه امامیه پرسش‌های بنیادینی را مطرح کرده است: آیا رمزارزها واجد ویژگی‌هایی هستند که در فقه امامیه بتوان آنها را «مال» محسوب کرد و تملک آنها را مشروع دانست؟ این پژوهش با بهره‌گیری از منابع معتبر فقهی و تحلیل اقوال فقیهان، نخست معیارهای مالیت در فقه امامیه را بررسی کرده، سپس ویژگی‌های رمزارزها را با این معیارها تطبیق می‌دهد. در ادامه، راه‌های مشروع تملک در فقه امامیه تحلیل و جایگاه رمزارزها در قالب آنها تبیین می‌گردد. دیدگاه‌های مطرح میان فقیهان معاصر نیز بررسی و ارزیابی می‌شود. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در صورت احراز ارزش واقعی و رواج عرفی، رمزارزها می‌توانند در زمره اموال قرار گیرند و تملک آنها از نظر فقه امامیه، مشروط به رعایت ضوابط شرعی و پرهیز از غرر و ضرر، ممکن و جایز است.
۵. مشروعیت معاملات هوش مصنوعی
مهدی جمشیدیان | صفحه ۹۳ تا ۱۰۹ | دانلود مقاله PDF
چکیده:
گسترش فناوری هوش مصنوعی و ورود آن به حوزه‌های مختلف از جمله معاملات مالی، پرسش‌هایی بنیادین در زمینه مشروعیت و صحت فقهی این نوع معاملات به وجود آورده است. مقاله حاضر با جمعآوری داده‌های کتاخانه‌ای و با نگاهی تحلیلی و تطبیقی به بررسی اهلیت هوش مصنوعی، امکان تحقق شرط کمال متعاقدین، مسئولیت ناشی از غرر، قاعده لاضرر، و شرط تراضی در معاملات هوش‌مصنوعی می‌پردازد. نگارنده با بهره‌گیری از آیات، روایات، قواعد فقهی همچون قاعده لاضرر، قاعده سلطنت، قاعده غرر و با استفاده از مواردی نظیر تنقیح مناط و قیاس منصوص‌العلة، به این نتیجه می‌رسد که در مواردی می‌توان معاملات انجام‌شده توسط هوش مصنوعی را از نظر فقهی معتبر دانست؛ مشروط بر آنکه شرایطی نظیر رشد، عقلانیت، عدم ضرر عقلائی و عدم فریب در طراحی و استفاده رعایت شده باشد. در پایان نیز به تبیین چالش‌هایی همچون شبهه قمار، عدم علم تفصیلی و دفع ضرر محتمل پرداخته و پاسخ‌هایی مبتنی بر مبانی فقه امامیه ارائه شده است.
۶. کاوشی در تاریخ فقهای امامیه قرون چهارم و پنجم هجری
سید محمدحسین حاجی‌زاده قمصری | صفحه ۱۱۱ تا ۱۳۲ | دانلود مقاله PDF
چکیده:
از مهم‌ترین مسائل هر علم، آشنایی با تاریخ آن علم و عالمان آن است. در میان مهم‌ترین فقهای تاریخ امامیه، نام برخی فقهای قرون چهارم و پنجم هجری به چشم می‌خورد که نقش بسزایی در دانش فقه داشته‌اند. این فقهاء ـ که در عصر نزدیک به امام زندگی می‌کردند ـ حضور چشم‌گیری در پیشرفت فقه امامیه داشته و به همین‌جهت، همواره در بحث‌های علمی مطرح در این علم، نقش تأثیرگذاری ایفا نموده‌اند. این مقاله به زندگی‌نامه مختصر، آثار و به‌طور کلی تاریخ برخی از مهم‌ترین فقهای امامیه در قرون چهارم و پنجم هجری پرداخته است. این دوره به دلیل ظهور فقهای بزرگ تاریخ امامیه، یکی از مهم‌ترین قرون تاریخ علم فقه به‌حساب می‌آید. بررسی‌ها با بهره‌گیری از منابع قرون پنجم تا نهم هجری به روش کتابخانه‌ای توصیفی و با هدف شناخت این فقهاء انجام شده است. در نهایت برای مخاطب اثبات گردیده که این فقهاء، حضور بسیار چشم‌گیری در فقه امامیه داشته‌اند.
